Overuren per land

Eén pagina per land, en elke pagina beantwoordt dezelfde vier vragen in dezelfde volgorde: na hoeveel uur op een dag beginnen overuren, na hoeveel uur in een week, tegen welk veelvoud van het normale tarief worden ze betaald, en welke maximale werkweek en rustpauzes gelden er. Die vaste opbouw is met opzet gekozen: hij maakt twee landen direct vergelijkbaar, en dat is de eigenlijke klus als je over de grens mensen in dienst hebt of voor opdrachtgevers in meerdere markten werkt.

Elke regel noemt zijn bron. Waar de regel van een land echt onzeker is, per cao verschilt of op sectorniveau wordt gezet in plaats van landelijk, blijft het veld leeg en zegt de pagina dat. Een leeg veld is informatie; een verzonnen getal is een risico. Dezelfde tabel voedt ook de rekenhulpen: kies een land bij uren berekenen of in de urenregistratie en de grenzen en de toeslagfactor van dat land worden toegepast, zodat overuren op een eigen regel komen in plaats van weg te vallen in één plat totaal.

Voor Nederland is de Arbeidstijdenwet (ATW) de basis. Die zet grenzen aan hoeveel je mag werken: maximaal 12 uur per dienst en 60 uur in één week, met daarboven de gemiddelden — hoogstens 55 uur per week gemiddeld over vier weken en hoogstens 48 uur per week gemiddeld over zestien weken. Pauze staat in art. 5:4: werk je meer dan 5,5 uur, dan heb je recht op 30 minuten, te splitsen in twee keer een kwartier; werk je meer dan 10 uur, dan is het 45 minuten. Tussen twee diensten hoort elf uur aaneengesloten rust, één keer per zeven dagen in te korten tot acht uur.

Wat de ATW niet doet, is een toeslag op overuren voorschrijven. De wet begrenst de uren, ze zet geen tarief. Wat je voor een overuur krijgt — of je het uitbetaald krijgt of in tijd terugkrijgt — staat in je cao of je contract, en er zijn cao’s waarin helemaal geen toeslag is afgesproken. In België ligt dat anders: daar geldt een wettelijke werkweek van 38 uur en een wettelijke toeslag van 50% op weekdagen en zaterdag en 100% op zondag en feestdagen. Die cijfers staan op de Belgische landenpagina en nergens anders.

De meest gestelde Nederlandse vraag over overuren gaat niet over de wet maar over het bedrag op de loonstrook. Overuren worden meestal naast het gewone loon uitbetaald en vallen dan onder het bijzonder tarief in de loonheffing, het tarief voor eenmalige beloningen. Daardoor houd je er op het moment zelf minder van over dan je had gerekend. Het is een inhoudingspercentage, geen hogere eindbelasting: bij de aangifte over het hele jaar wordt het rechtgetrokken. Het percentage hangt af van je jaarinkomen en verandert jaarlijks, dus je vindt het bij de Belastingdienst en niet hier.

Naast de overurentoeslag bestaat de onregelmatigheidstoeslag (ORT): een vergoeding voor werken op avonden, nachten en in het weekend, het bekendst in de zorg. Ook die komt uit de cao en niet uit de wet, en de hoogte verschilt per sector en per tijdvak, dus een percentage noemen zou hier meer kwaad dan goed doen. Wat wel algemeen geldt: onbetaalde pauzes tellen niet mee in je betaalde uren, en zo behandelt uren berekenen het pauzeveld standaard ook.